Maniówkowa Nowina

Rzeka, która płynie nieopodal Nowej Wsi zwie się Maniówka. Nazwa zaiste ciekawa jak i sama rzeka. Sąsiaduje z polami gospodarzy z Lipniaka i Nowej Wsi, ale chętnie skrywa się w lasach i bagnach. Niektóre jej odcinki szczególnie ulubione są przez bobry. Chciałoby się zapytać: „Panie Bobrze, czy Ci nad Maniówką dobrze?” Odpowiedź zapewne byłaby krótka i zdecydowana. Ci słynni „drwale” nad rzeką organizują swoje stołówki, wydeptują liczne ścieżki i szlaki transportowe. Budują żeremia i tamy tworząc zapory i podpiętrzone fragmenty. Te zaporowe zbiorniki bobrowe na wodzie obfitują w liczne ryby, mięczaki, skorupiaki. To są przysmaki wydr, które  też tu pomieszkują.

Liczni mieszkańcy tej ziemi odkryli wiele tajemniczych miejsc nad brzegami Maniówki. Podziwiali nietypowe zioła, które rosną w pobliżu rzeki,  o nazwach również nietypowych, niecodziennych i mało znanych: gwiazdnica gajowa, kopytnik pospolity, szczyr trwały, świerząbek korzenny. Warto i dziś tę baśniowość odkryć.

Maniówka uchodzi za jedną z piękniejszych rzek Wigierskiego Parku Narodowego, niewielka, ale bystra, naturalna w całej swej rozciągłości, zasilana licznymi źródłami i wodami wysiękowymi, otoczona uwodnionymi torfowiskami, bagienną roślinnością i łęgiem olszowym.  Łączy się z rzeką Wiatrołużą jako jej prawobrzeżny dopływ. Wspólnie podążają do jeziora Pierty, stamtąd Piertanka płynąc przez jezioro Omułówek wszystkie zebrane wody doprowadza do jeziora Wigry.

Okoliczni, starsi mieszkańcy nazwę Maniówka kojarzą z kilkoma siedliskami wiejskimi, które znajdowały się w pobliżu Lipniaka i Nowej Wsi. Co stało się z dawną osadą? Nie ma jej na współczesnych mapach... Może Koszałek odnajdzie  ważne zapiski w swoich kronikach? 

Ale za to od ponad dwudziestu lat istnieje w Nowej Wsi ośrodek wypoczynkowo-rehabilitacyjny „Maniówka".

Bajkowy charakter rzeki niewątpliwy wpływ będzie miał na urok miejsca – Nowa Wieś 9! A tajemnica osady Maniówka? Tajemnica zawsze towarzyszy baśniom!

Teraz te miejsca łączy ta sama nazwa.

                                                                         Koszałkowa 

                                                                                                                                                               

Zapiski kronikarskie ukazują dzieje konkretnego miejsca,  dziś funkcjonującego pod adresem Nowa Wieś 9. Zakątek  ten nie może być wyrwany z kontekstu dziejów Suwalszczyzny  i  Polski.  To nasze dziedzictwo. Przedstawiam tylko  znaczące zwroty w  historii.

A wszystkiemu niech przyświeca myśl Adama Asnyka:
„Nie depczcie przeszłości ołtarzy, choć sami mielibyście lepsze wznieść”.

1745r. – Kameduli już prawie pół wieku przebywają w Wigrach.  Nie tylko modlą się i kontemplują, ale wprowadzają również wielkie zmiany na Suwalszczyźnie. Budują klasztor na półwyspie wigierskim, przyczyniają się do założenia Suwałk, zakładają smolarnie, rudnie, cegielnie oraz liczne wsie. Nowa Wieś jest jedną z wielu klasztornych, pańszczyźnianych osad.

1788r. - Nowa Wieś liczy 27 gospodarstw. 

1795r. – Po trzecim rozbiorze Polski zabór pruski konfiskuje kamedulskie dobra.

1807r. – Suwałki zostają wyzwolone spod zboru pruskiego i wchodzą do Księstwa Warszawskiego.

1893r. – Zostaje zbudowana kolej na trasie Suwałki – Trakiszki prowadząca przez Nową Wieś.

1898r. – Nowa Wieś należy do Gminy Huta i parafii Wigry. We wsi Tartak prowadzi działalność jednoklasowa szkoła, do której jesienią uczęszczało 10 uczniów, zimą 20 uczniów, wiosną i latem dzieci pomagały rodzicom w codziennych pracach, do szkoły nie uczęszczały.

1915r. – Suwalszczyznę zajmują Niemcy.

1918r. – Ukonstytuowała się Tymczasowa Rada Obywatelska Okręgu Suwalskiego.

1919r. – W sierpniu wybucha powstanie sejneńskie, po serii otwartych walk między oddziałami litewskimi i polskimi, 28 sierpnia Polacy przejmują władze w Sejnach.

1923r. – W Nowej Wsi rozpoczyna się budowa szkoły, budynek ten istnieje do dzisiaj, obecnie mieści się w nim ośrodek wypoczynkowo-rehabilitacyjny „Maniówka”. Szkoła podstawowa kilkanaście lat temu została przeniesiona do nowego budynku.

1925r. – Pojawia się pierwsza wzmianka o szkole w Nowej Wsi i ilości uczniów. Jest to szkoła dwuklasowa, w której zapisano ponad 70 uczniów. W Inspektoracie Samorządu Gminnego Huta odnotowano wydatek rzędu 20 zł na zakup drewna do szkoły.

1939 – 1944r. Nowa Wieś odczuwa represje i terror, ginie wielu mieszkańców, niektórzy zabrani zostają na przymusowe roboty do III Rzeszy. Jan Szulc pracuje u miejscowego Volksdeutscha – Jana Myksa, a Wacław Lenkiewicz w Mieruniszkach, za ucieczkę został wywieziony, zginął.

1944r. – 23 października Suwałki i Nowa Wieś zostają wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej. W lesie w pobliżu Nowej Wsi, w ziemiance, ukrywa się przed represjami Urzędu Bezpieczeństwa -   Wacław Łukowski.

1955r. – W Szkole Podstawowej zostaje zamontowany pierwszy we wsi telefon.

1960r. – Nowa Wieś została zeletryfikowana, prace trwały od czerwca do września.

1964r. – Przez Nową Wieś kursuje autobus PKS.

1974r. -  Dzięki nadajnikowi zamontowanemu na Górze Krzemianucha w pobliżu Jeleniewa, w Nowej Wsi możliwy jest odbiór I programu TVP. Za dwa lata uruchomiony zostaje II program TVP.

1976r. – Powstaje asfaltowa droga z Suwałk przez Okuniowiec do Nowej Wsi. Zaczyna kursować „empek”.

1987r. – Założono wiejski wodociąg.

1988 - 1990r. W Nowej Wsi zbudowana zostaje nowa szkoła.

2001r. – W budynku „starej szkoły” zostaje założony przez Suwalską Izbę Rolniczo-Turystyczną ośrodek wypoczynkowo-rehabilitacyjny „Maniówka”,   gospodarzem tego miejsca jest nadal SIRT.

2001-2012r. – Realizowane są liczne projekty, Suwalska Izba Rolniczo-Turystyczna promuje nie tylko Suwalszczyznę jako krainę baśniową, ale również planuje „bajkowe” zmiany w ośrodku „Maniówka”. Powstają plany dodatkowej, atrakcyjne infrastruktury, która ma być ciekawym uzupełnieniem. Zakątki w ogrodzie powiązane będą literacką fabułą zaczerpniętą z twórczości Marii Konopnickiej.

2013r. – Czas zmian i dalszego planowania...

                                                                                                                                                                                       Koszałkowa